BT Tarihinde Bugün

ve George Boole 200 yaşında!

George Boole Kimdir?

bool1İngiliz filozof George Boole, 2 Kasım 1815 tarihinde Lincoln de dünyaya geldi. Eğitiminin ardından G. Boole, yirmi yaşına gelince bir özel okul açtı. Burada matematik öğretmesi gerekiyordu. Babasından aldığı derslerin faydasını gördü. O zamanın el kitaplarını gözden geçirdi. Abel ve Galois gibi büyüklerin kitaplarını okudu. Fazla bir matematik bilgisi olmayanların okuyup anlayamacağı kesin olarak bilinen Laplace’ın “Gök Mekaniği” ni hiç kimsenin yardımı olmadan okuyup anladı. Lagrange’ın “Analitik Mekanik” adlı eserini tam anladı. Artık, kendisinin yolunu çizmişti. İlk ilmi çalışması olan değişim hesabı yayınlandı. Yine tek başına çalışmasının ürünü olan invaryantları keşfetti. Zaten bu invaryantlar olmasaydı; rölativite (bağlılık) kuramı olmazdı. Cebirsel denklemlerdeki boşlukları doldurdu.

Boole’un yaşadığı dönemde, bir dergide adamın olmadığı sürece bir çalışmanın yayınlatılması olanaksızdı. Boole, bu bakımdan şanslıydı. Çünkü 1837 yılında, İskoçya’lı D. F. Gregory adında bir matematikçi, “Cambridge Mathematical Journal” adında bir dergi çıkarıyordu. Boole, derginin müdürüne çalışmalarının birkaçını verdi. Gregory bu çalışmaların orijinalliğini ve yazış biçimini çok beğendi. Yazıları yayınladı. Böylece, iki matematikçi arasında dostça bir arkadaşlık ve mektuplaşmalar hayatı boyunca sürdü.

Modern cebir kavramı, Peacock, Herschel, De Morgan, Dabbage, Gregory ve Boole sayesinde yerini aldı. Boole, sembol ve işlemleri kullandı. De Morgan’ın hem hayranı ve hem de büyük bir dostuydu. İngiltere’deki büyük matematikçilerle ya kendisi doğrudan ya da mektupla haberleşiyordu.

1848 yılında “Mantığın Matematik Analizi” adlı bir çalışması yayınlandı. Bu eser matematikte yeni bir çığır açmış ve Boole da kesin bir üne kavuşmuştu. Bu broşür, de Morgan’ın da takdirlerini topladı. Bu eser, bundan altı yıl sonra ortaya çıkacak olan bir çalışmanın müjdecisi olacaktı.

1849 yılında matematik profesörü olan Boole’un 1854 yılında, mantık ve olasılıklar üzerine büyük bir eseri yayınlandı.

İki-değerli Aristoteles mantığını matematiksel temellere oturtan simgesel mantığı yaratmıştı. Buna Boole mantığı, Boole cebiri, Matematiksel mantık, Simgesel mantık vb. adlar verilmektedir.

George Boole, 1864’te bir gün evinden okula kadar olan iki millik yolu ağır bir yağmur altında yürümek zorunda kaldı ve ıslak elbiseleriyle ders verdi. Bunun neticesinde ağır bir soğuk algınlığı ve akciğer hastalığı oldu. George Boole, 8 Aralık 1864’te İrlanda, County Cork’un Ballintemple kasabasında hayata gözlerini yumdu.

Boole Yasası

Sayısal devrelerin analiz ve tasarımı boole cebrini temel alır. Bu sistemde yer alan ‘0’ ve ‘1’, sırasıyla açık (on) ve kapalı (off) devrelerle eş anlamlıdır. Sayısal bilgisayar devreleri uygulamasında, ikili değişkenler üzerinde tanımlanan sayısal operasyonları gösterir.

  • Ve Kapısı (And)
  • Veya Kapısı (Or)
  • Değil Kapısı (Not)

  • VeDeğil (NAnd)
  • VeyaDeğil (NOr)
  • ÖzelVeya (XOr)
  • ÖzelVeyaDeğil (XNor)

Mantıksal kapı olarak da bilinen bu devreler belirli bir Boolean Cebiri çerçevesinde girişten alınan veriler ile uygun, mantıksal sonuçlar üretirler. İşte bu yüzden de sayısal elektronik sistemlerin en vazgeçilmez elemanları olarak bilinirler.

bool2

Metin USLU, 1988 yılının Ekim ayında İstanbul’da dünyaya geldim. Liseyi Kadırga Teknik Lisesi Bilgisayar bölümünde tamamladım. Ardından İstanbul Üniversitesi Bilgisayar Teknolojisi ve Programlama bölümünde önlisans, Hacettepe Üniversitesi İstatistik bölümünde lisans derecelerini aldım. İş hayatına 2015 yılında Kuveyt Türk Katılım Bankasında Yönetim Bilişim Sistemleri (10.2015 – 12.2016) departmanında başladım. Ardından Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunda (BTK) Big Data Analyst (01.2017 – Devam) olarak iş hayatıma devam etmekteyim. Uluslararası Bilişim Teknolojileri Derneğinde görev almakta ve kişisel ağ günlüğüm veribilimci.org adresinde paylaşımlarda bulunmaktayım.

Paylaşımın gücü adına 🙂